Posts under "Esperanto Language"

Esperanto subculture.

Posted by Andrea Monticue 14 Comments
Jul 19 2010
Esperanto Subculture

Esperanta Subkulturo
In our previous article we discussed the idea of the Esperanto Culture – a world-wide, progressive culture in which the primary occupation is to talk to people in other countries. Antaŭartikile, ni diskutis la ideon de la Esperanto Kulturo – Unu tutmonda, progresa kulturo en kiu la primara okupo estas paroli al homoj en aliaj landoj.
In this article, we will explore subcultures. Ĉiartikole, ni esploros subkulturojn.
There seems to be two basic kinds of esperantists in the world.  The first and probably larger group is passionate about the language and the movement and the Interna Ideo, and the second group thinks of the language merely as a convenient tool for communicating and conveying what they have to say. Ŝajne estas du bazaj specoj de esperantistoj en la mondo. La unua kaj verŝajne pli granda grupo estas pasia pri la lingvo kaj la movado kaj la Interna Ideo, kaj la dua grupo pripensas la lingvon simple kiel oportuna komunikilo por diri tion kion ili volas.
Regardless of which type of esperantist is speaking, what do esperantists talk about when they talk to people in other countries?  A cursory examination of Esperanto communication – web pages and discussion fora and the like – would lead one to believe that we mostly discuss Esperanto, and that wouldn’t be an inaccurate observation.  Often, it’s the only common interest between people in disparate parts of the world.  But there are some themes that are so universal, we could as easily have a discussion with an Inuit as a Czech.  The 2010 FIFA World Cup was a huge topic in several Esperanto online fora. Senkonsidere de kiu speco de esperantisto parolas, kion esperantistoj priparoli kiam ili parolas al homoj en aliaj landoj? Supraĵa ekzameno de esperanta komunikado gvidus onin kredi ke ni plejparte diskutas esperanton, kaj tio ne estus erara.  Ofte, la lingvo estas la sola komuna interesaĵo inter homoj el malsamaj mondopartoj.  Tamen, estas iom da temoj kiuj estas tiel universala, ke ni povus tiel facile diskuti kun inuito kiel ĉeĥo. La 2010 Futbalo Monda Pokalo estis grandega temo en kelkaj Esperanto retforumoj.
While we tend to be passionate about our language, it’s usually not the only thing we’re passionate about. Religion, politics, sports, games and life-styles are on almost everybody’s list of Things to be Passionate About.  The following is not intended to be an exhaustive list, but a brief presentation of some of the groups which combine their passion for Esperanto with their passion for something else, too. Ni tendencas estis pasiaj pri nia lingvo, tamen, ĝi ne estas kutime la sola afero kiun ni pripasias. Religio, politiko, sportoj, ludoj kaj vivostiloj estas inkluzivitaj en preskaŭ ĉies listo de Aferoj por Pripasii. La sekvonta listo ne estas presentita kiel ĝisfunda, sed estas nelonga prezentado de iom de la grupoj kiuj kombinas ilian pasion por Esperanto kaj ankaŭ ilia pasio por aliaj aferoj.
Religion

In 1911, still early in the Esperanto movement, KELI, the Kristana Esperantista Ligo Internacia, was created at the Universala Kongreso in Antwerp.  This is a group of Christians of diverse churches in 48 countries, who convene together almost every year.  This year in Beregdarc, Hungary, August 2-9, 2010.

 Religio

En 1911, ankoraŭ frue en la esperanta movado, KELI, la Kristana Esperantista Ligo Internacia, krieitiĝis dum la Universala Kongreso ĉe Antverpeno. Ĉi tiu estas grupo de kristanoj de variaj eklizoj de 48 landoj, kiuj kunvenas preskaŭ ĉiujare.  Ĉijare en Beregdaróc, Hungario, la 2an ĝis la 9an de Aŭgusto.
According to their website, their mission statement is “To create an effective contact between diverse countries, and using Esperanto to spread the knowledge of the Gospel of Jesus Christ.” Laŭ la retpaĝaro, ĝia celo estas “Krei efikan kontakton inter kristanoj el diversaj landoj kaj per Esperanto diskonigi la Evangelion pri Jesuo Kristo.”
KELI is a mostly Protestant organization, but Catholic esperantists can
find each other at the Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE).		 KELI estas plejparte protestanta organizo, tamen katolika esperantistoj povas trovi unu la alian ĉe la Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE).
Their mission statement is pretty simple – 1. Introduce Catholics to Esperanto.  2. Introduce esperantists to Catholicism. La celo de IKUE estas simpla – 1. Enkonduki Katolikojn al Esperanto. 2. Enkonduki esperantistojn al Katolikismo.
According to their website, their magazine, Espero Katolika, is the oldest continuously published Esperanto publication.

Neither of these two Christian groups responded to email inquiries for interviews

 Laŭ la retpaĝaro, la gazeto, Espero Katolika, estas la plej malnova, daŭre aperanta esperanta revuo.

Neniom de tiuj kristanaj grupoj respondis al petojn por intervjoj.
Christians are not the only ones using the Universal Language to spread the faith.  There is, among others, the Japana Budhana Ligo Esperantista. Kristanoj ne estas la solaj kiuj uzas la universalan lingvon disvastigante la fidon.  Estas ankaŭ, inter aliaj, la Japana Budhana Ligo Esperantista.
The Baha’i Faith seems to have a special relationship with Esperanto. They advocate the introduction of an auxiliary international language, and consider this to be a prerequisite for the unification of mankind and the establishment of lasting peace. Ŝajnas, ke la Baha’i Fido havas specialan interrelato kun Esperanto.  Ili subtenas la enkondukton de internacia helplingvo, kaj kredas ke tio estas antaŭkondico por la unuigo de la homaro kaj estigo de daŭra paco.
Though the language doesn’t have to be Esperanto, Bahá’u'lláh traveled to Europe and met Dr. Zamenhof, and decided that Esperanto was an excellent candidate language, and Zamenhof’s daughter, Lidia, became a baha’i. Kvankam tio lingo ne devas esti Esperanto, Bahá’u'lláh vojaĝis al Eŭropo kaj renkontis d-ron Zamenhof kaj dicidis Esperanto tre taŭgis kandidate, kaj la filino de Zamenof, Lidia, baha’iiĝis.
You can find more information on the Baha’i Esperanto League here. Vi povas trovi plu da informo pri la Baha’i Esperanta ligo ĉi tie.
I don’t know if it’s where I live or who I know, but it seems like most of the esperantists in my circle of friends are Unitarian Universalists.  The Unitarian Universalists are using Esperanto to “… achieve the 6th Principle of world community with fairness in communication…” and state that “…The ‘interna ideo’ within Esperanto is a match with Unitarian Universalist principles, beliefs and actions.”

http://www.grupoamikema.org/UUEN.html

 Mi ne scias, se pro aŭ kie mi loĝas aŭ kiun mi konas, ŝajnas ke la plejmulto de esperantistoj kiun mi konas estas unitariana-universalistoj. Tiuj uzas esperanton “Por atingi la celon de la 6-a Principo pri mondkomunumo kun justeco pri komunikado per Esperanto” kaj diras ke, “… la ‘interna ideo’ ene de Esperanto akordas kun la principoj, kredoj kaj agadoj de Unitaria-Universalistoj.”

http://www.grupoamikema.org/UUEN.html
I spoke with Steven Schwichow in San Francisco and recorded his thoughts on the interconnection between UU-ism and Esperanto.  Unfortunately, it was in a noisy restaurant with bad lighting. Mi parolis kun Steĉjo Schwichow en San Francisko, kaj registris liajn pensojn pri la ligoj inter UU-ismo kaj Esperanto.  Malsorte, tio okazis en brua restoracio kun malbona lumado.
YouTube Preview Image
I tried to find groups of Wiccans and other pagans who use esperanto, but could only find individuals.

We’ll follow up this report with an article how some political organizations are using Esperanto.

 Mi penis trovi grupon de Vikano kaj aliaj pagonoj kiuj uzas esperanton, sed nur trovis individuaojn.

Ni plutraktos ĉi tiun raporton kun artikolo pri iam kelkaj politikaj organizoj, kiu uzas esperanton.

Greetings – the Culture of Esperanto

Posted by Andrea Monticue 5 Comments
Jul 15 2010
Introductions are in order

By way of introducing myself as the newest blogger for Transparent Language – I’m Andrea and I live in northern California near the San Francisco Bay area.  I am very lucky in that about fifty of the nicest esperantists in the world live in this area between the Bay and Sacramento. However, I’ve only lived here since 2005, so I also know what it’s like to be the only esperantist for hundreds of kilometers around, teaching myself from books, sending badly recorded audio tapes to people in Poland and Korea before the advent of the Internet while also raising a family and developing a career.


Like most modern esperantists, I have internet friends all over the world, and use the language on a daily basis in correspondence, chat rooms, instant messages, discussion fora and in coffee houses all over the Bay Area.

In this blog, I would like to share with you my enjoyment of the international language, Esperanto.  As you are aware, most people have never heard of the language or think it died out in the 1950’s, and they are amazed to discover just how much there is to The Esperanto Movement.  It’s not just words on paper, it’s a living language for living people.

One example of its vitality is that I recently received an email from Hungary, written in Esperanto, inviting me to join a multi-level marketing scheme.  What’s next? Cash from Nigeria?

The Culture

Let’s spend the next few articles talking about the Culture of Esperanto. What is it?  Why is it important?

I speak the English language as a native, however I was raised in a part of the world where many folks speak Spanish, but I never learned that language well.

Why not?  I studied it in school for several years, and many of my school friends spoke it.  In my opinion, it’s a beautiful language and certainly warrants learning.  I memorized the nouns and wrestled with the conjugations until I won, but, in the words of the author Robert Heinlein, I just didn’t grok the language, and I would forget it all over Summer vacation.

On the other hand, when I first started doing the Esperanto thing, the language came easily.  Yes, certainly Esperanto is the easiest language in the world to learn, but it’s still a language and I’m no linguist.  The language wasn’t taught in any school, and none of my friends spoke it.  What’s the big difference?

The difference is that I felt that I was a part of the Esperanto culture.  The people and the ideals of Esperanto fascinated me, in spite of the fact that they lived all over the world.  Wherever I found esperantists, there was the culture.

Spain and the Spanish-speaking countries in the Americas are beautiful and interesting, but those cultures seemed to me too far away and uninviting.  I could never participate in this cultures.  And since language and culture are inseparable, that was a big problem.

Ronald J. Glossop wrote an article in 2005, The Culture of Esperanto. He describes the Esperanto culture as, “… an international or global culture. Consequently, it will have to promote international understanding and tolerance for a variety of life-styles. Esperantists have to respect the customs and languages of all groups throughout the whole world.”

Esperantists can keep their own culture in their hearts, and also learn about others.  Unsurprisingly, esperantists are a talkative bunch.  Every year, they spend gobs of money and time to travel all over the world to talk with esperantists from other countries.  That is the ideal of Esperanto

Visit the webpage, Koresponda Servo Universala (the Universal Correspondence Service) and read the announcements there.  The writers “… want to correspond with esperantists from the entire world” and “very much want to get to know and contact other esperantists in the whole world.”  These are perfect examples of the esperanto culture!

“Come!  Let’s talk!  Let’s get to know each other!” Yes, that is the culture for me!

For more Esperanto culture, I encourage all readers to participate in our Facebook and Twitter pages.

   Jen Prezento

Prezentante min kiel la plej nova blogisto por TransparentLanguages – mi estas Andrea kaj mi loĝas en norda Kalifornio apud la Golfo de San Francisko.  Mi tre bonsortas ke proksimume kvindek de la plej agrablaj esperantistoj en la tuta mondo loĝas ĉiloke inter la Golfo kaj la ĉefurbo Sacramento. Tamen mi logîs ĉi tie nur ekde 2005, tial mi konas la vivmanieron, ke oni estas la sola esperantisto en centojn da kilometroj, instruante min per libroj, sendante malbone surbendigitajn sonbendojn al homoj en Pollando kaj Koreio antaŭ la alveno de Interreto dum ankaŭ edukante siajn infanojn kaj evoluigante karieron.

Kiel la plejmulto de modernaj esperantistoj, mi havas retamikojn de la tuta mondo, kaj uzas la lingvon ĉiutage korespondade, babilĉambre, tujmesaĝile, diskutforume kaj kaj en kafodomoj en la golfa regiono.

Per ĉi tiu blogo, mi volas sciigu vin pri mia ĝuado de la lingvo internacia, Esperanto.  Kiel vi scias, la plejmulto da homoj neniam jam priaŭdis la lingvon, aŭ ili kredas ke ĝi mortis dum la kvindeka jardeko, kaj ili miras malkovri tiom vasta estas la Esperanta Movado.  Ĝi nur estas vortoj surpaperaj, ĝi estas vivanta lingvo por vivantaj homoj.

Jen ekzemplo de ĝia vigleco: antaŭ nelonge ricevis mi retpoŝton de Hungario, skribite esperante, kiu invitis min kuniĝi mult-nivelan merkadan komploton.  Kio sekvas? Ĉu kontanto el Nigerio?

La Kulturo

Ni uzu la sekvontajn kelkajn artikolojn diskutante la kulturon de Esperanto. Kio ĝi estas? Kial ĝi gravas?

La anglalingvon mi parolas denaske, tamen mi estis edukita en loko de la mondo, kie multe da homoj parolas hispanlingve, sed tion lingvon mi neniam bone lernis.

Kial ne?  Mi studis lerneje ĝin kelkjare, kaj multe da lernejoamikoj parolis ĝin.  Miopinie, tiu lingvo estas bela kaj tre lerninda.  Mi parkerigis la subjektivojn, kaj luktis la
konjugaciojn ĝis mi venkis, sed, uzante la vortojn de la aŭtoro Robert Heinlein, mi ne grokis la lingvon, kaj somerpaŭze ĉion mi forgesis.

Aliflanke, kiam mi ekesperantumis, la lingvo venis al mi facile.  Jes ja, Esperanto estas la plejfacila lingvo en la mondo por lerni, tamen ĝi ankoraŭ estas lingvo kaj mi ne estas lingvisto.  La lingvo ne estis instruita ĉe iu lernejo, kaj neniu ajn el miaj amikoj parolis ĝin.  Kio estis la ĉefa diferenco?

La diferenco estis, ke mi sentis min parto de la esperanta kulturo.  La homoj kaj la idealoj de esperantujo fascinegis min, malgraŭ ke ili loĝis tramonde.  Kie ajn mi trovis esperantistojn, tie la kulturo de esperanto trovitis, kaj la homoj estas bonvenemaj al mi en la kulturon.

Hispanujo kaj la hispane parolantaj landoj de Ameriko estas belaj kaj interesaj, sed tiuj kulturoj ŝajnis al mi tro distaj kaj neinvitantaj.  Mi neniom povus partopreni tiujn kulturojn.
Kaj tial la lingvo kaj la kulturo estas neapartigeblaj, tio estis por mi problegon.

Ronald J. Glossop verkis en 2005 artikolon, La Kulturo de Esperanto.  Li priskribas la esperantan kulturon kiel, “… internacia aŭ tutmonda kulturo. Sekve ĝi devos antaŭenigi internacian kompreniĝon kaj toleron al malsamaj vivmanieroj. Esperantistoj devas respekti la kutimojn kaj lingvojn de ĉiuj grupoj tra la tuta mondo.”


Esperantistoj povas preni enkore la propran kulturon, kaj ankaŭ lerni pri la aliaj.  Nesurpisante, esperantistoj estas homoj kiu ĝuegas paroli.  Ĉiujare, ili elpezas multe da mono kaj tempo por vojaĝi transmonde por paroli kun eksterlandaj esperantistoj.  Tio estas la idealo de esperanto.

Vizitu la repaĝon Koresponda Servo Universala kaj legu la tieajn anoncojn.  La anoncantoj “… volas korespondi kun esperantistaj de tuta mondo” kaj “ege volas konatigxi kaj kontakti aliajn esperantistojn en la tuta mondo.”  Jen perfektaj ekzemploj de la esperanta kulturo!


“Venu!  Ni parolu! Ni interkonatiĝu!” Jes ja, tio estas la kulturo por mi!

Por plu da esperanta kulturo, invitas mi ĉiujn legantojn partopreni niajn paĝojn de Facebook kaj Twitter.

Bertilo’s web site of wonders / La mirinda TTT-ejo de Bertilo

Posted by senpage 1 Comment
Apr 11 2010

Hello.

I am writing a brief post after the Easter break, just to talk to you about a man who has been doing so much for Esperanto.
In one of my previous posts, I said that the spreading of a language is often due to the amount and the quality of contents made available in that language.
A language is a mean people use to access the contents.

Speaking of contents, one of the reasons that motivated me in studying and learning Esperanto is definitively the example provided by the web site of the Swedish “esperantisto” Bertil Wennergren.

Member of the Academy of Esperanto and maintainer of the PMEG, the official Esperanto language grammar book, Bertil (or Bertilo, as he apparently prefers to be called), has been giving a massive contribution to help the international language spread all over the world in the last twenty years.

Bertilo’s contribution concerns several domains, from grammar to literature, from computer programming to music.

In music in particular, Bertilo has been the drummer of the Swedish Esperanto band “Persone”, a trio which has been gigging all over Europe in the Nineties, and for which he wrote almost the half of the songs.

He also provided us with what is surely the most useful English – Esperanto thematic dictionary for pop music. If you do not know how to say something related to pop or rock music and you can’t find it anywhere, well, check Bertilo’s web site: you won’t be disappointed.

About computers, beside coding the Open Office macros to convert English characters combinations into Esperanto characters and the first Esperanto version for WordPress, Bertilo also published the first Esperanto guide to configure the Open Source operating system Linux for UTF Esperanto characters, a mini guide for the VIM free text editor, an Esperanto character configuration guide for Windows and, of course, a very useful English – Esperanto IT dictionary, holding anything you can’t find practically anywhere else.

His web site also provides up-to-date links to many other Esperanto-related resources, including a useful search engine.

Are you curious to know more about all this?

Well, check it out at: http://www.bertilow.com/

See you,

Sp

 Saluton.

Mi skribas nelongan blognoton post la Paska paŭso, nure por paroli al vi pri viro, kiu multe estas faranta por la esperantlingvo.

En unu el miaj antaŭaj notoj, mi diris, ke la disvastigo de lingvo ofte dependas de la kvanto kaj de la kvalito de la disponeblaj enhavoj en tiu lingvo.

Lingvo estas ilo, kiun homoj uzas por aliri la enhavojn.

Parolante de la enhavoj, unu el la kialoj, kiuj instigis min en la studo kaj la lerno de la esperanta certe estas la ekzemplo venanta de la TTT-ejo de la sveda esperantisto Bertil Wennergren.

Membro de la Akademio de Esperanto kaj editoro de la PMEG, la oficiala gramatiko de la esperantlingvo, Bertil (aŭ Bertilo, kiel li ŝajne preferas nomi sin), rimarkinde kontribuis al la disvastigo de la internacia lingvo tutmonde dum la lastaj dudek jaroj.

La kontribuaĵo de Bertilo rilatas plurajn domajnojn, el la gramatiko al la literaturo, el la komputila programado al la muziko.

Speciale pri la muziko, Bertilo estis la tamburisto de la sveda esperantista rokbando “Persone”, trio kiu ludis ĉie en Eŭropo dum la naŭdekaj jaroj, kaj por kiu li skribis preskaŭ la duonon de la kantoj.

Aldone, li donacis al ni tion, kio certe estas la plej utila tema angla – esperanta vortaro por popmuziko. Se vi ne scias kiel diri aĵon pri la popmuziko aŭ la rokmuziko kaj vi povas trovi ĝin nenie, do provu la TTT-ejon de Bertilo: vi ne estos elreviĝintaj.

Pri la komputiloj, krom la makrojn de OpenOffice por transformi la anglajn literojn en la esperantaj literoj kaj la unuan esperantan version de WordPress, Bertilo eldonis ankaŭ la unuan esperantan gvidlibron pri la regulado de la libera mastruma sistemo Linux por la UTF supersignaj literoj de la esperanta, etan gvidilon por la libera tekstredaktilo VIM, gvidilon pri la uzo de la esperantaj literoj en Windows kaj, antaŭsupozeble, tre utilan komputadan anglan – esperantan leksikonon, kiu enhavas ion, kion vi povas trovi preskaŭ nenie alia.

Aldone, lia TTT-ejo enhavas ĝisdatajn ligilojn pri multaj aliaj interrilataj rimedoj, inter kiuj estas utila serĉilo.

Ĉu vi estas scivolaj pri ĉio tio?

Nu, bonvolu rigardi tie ĉi: http://www.bertilow.com/

Ĝis,

Sp

In times of crisis (1): Finance / Dum krizaj tempoj (1): Financo

Posted by senpage No Comments
Mar 25 2010

In times of crisis, we all know, people look around for a way out.

They want to hear words of hope, they want to hear solutions, better if easy solutions, they want to blame someone for what is going on and the last thing they want is to be considered responsible for the situation.

In times like these, people love to feel the innocent victims of someone else’s plot.

Take, for instance, the current financial crisis.

The naughty, mean bankers have made billions at common people’s expenses.

They have borrowed money at a high interest rate to customers who they knew they could not keep up with their repayments.

Then, they sold these mortgages to other financial intermediaries, hiding the actual risk of delinquency these mortgages were carrying.

Then, these naughty, mean, middlemen sliced these mortgages into smaller units, grouped them in different ways and sold them again; and again; and again.

The game went on to the extent that few knew what they were selling or buying, until the customers which had initially been granted the loan went seriously delinquent, and the trick was revealed: they all had been selling and buying financial rubbish.

You might say: “Exactly, mister Italian. They deceived us. They have been greedy! So what are you talking about? We do are victims!”

True. I am not saying that the financial sector behaved well. I am not supporting a campaign to give our banks a medal.

I truly believe we should have punished them (yes, I said “punished”) more than we actually did. Instead, we bailed them out and we even taxed ourselves to pay their huge bonuses.

But we are no innocent people.

There is a saying in finance, which goes like that: “You can’t see only what you do not want to see”.

Well, ladies and gents, believe me if I tell you that there is no bigger truth than this.

Not that frauds and scams do not exist; but they are rare and in absolutely no way they can be carried out in such a massive, global scale, and for so long, without the cooperation from the cheated.

Do you think that the middlemen who bought and sold the derived financial products didn’t have any idea of what they were doing?

Do you think that the final purchaser (that is, you and me) of these products, the last and weakest link of this long financial chain, did not have any chance to find out where these products came from?

“But some of these financial products were rated AAA, that is, just as safe as state bonds, you dumb Italian!”, some people might yell at me now.

Again, that is true; and boy, if that’s misleading!

But the world seems to have forgotten the most important lesson from the Great Depression of 1929: in a free market, someone, sometimes, for a little while, can have the chance to make some money quickly and safely. But as soon as the word spreads, this chance disappears at the speed of light. And the word does spread. Always.

No court is ever going to compensate you for acting foolishly, for not reading the signs: everyone was making money, so you just wanted to join in.

But “Everyone” and “Money” are two words that really do not get along, in the world of finance, just like in the world of power.

Now, everyone is asking for tighter and tougher regulations.

New rules that could help prevent this from happening again are more than welcome; but no one should feel allowed to skip the small prints or sign anything just because everyone is doing the same and then run for mum if things go wrong.

We better behave like adults, next time: our Country is not our mum; neither are our financial advisors.

See you,

Sp

 Dum krizaj tempoj, ni ĉiuj scias, homojn serĉas eliron.

Ili volas aŭdi vortojn pri espero, ili volas aŭdi solvojn, pli bone facilaj solvoj, ili volas kulpigi iun por tio, kio okazas kaj la lasta afero, kiun ili deziras, estas ke ili mem estas juĝitaj kulpaj pri la situacio.

En tempoj kiel ĉi tiuj, homoj ŝatas senti sin kiel la senkulpaj viktimoj de intrigo de aliuloj.

Konsideru, ekzemple, la aktualan financan krizon.

La malbonkondutaj, malbonaj bankistoj gajnis miliardojn je la elspezoj de la ordinaruloj.

Ili pruntis monon altrente al klientoj, kiam ili bone sciis, ke ĉi tiuj klientoj ne povis paŝoteni kun iliaj repagoj.

Poste, ili vendis tiujn pruntojn al aliaj financaj perantoj, kaŝante la realan nesolventan riskon, kiun la pruntoj enhavis.

Sekve, ĉi tiuj malbonaj perantoj dispartigis la pruntojn, grupigis ilin malsame kaj post vendis ilin refoje; kaj refoje; kaj refoje.

La ludo daŭris ĝis nure malmultaj sciis tion, kion ili vendis aŭ aĉetis, ĝis la klientoj, al kiuj la bankoj komence konsentis la pruntojn, devenis grave nesolventaj, kaj la trompo estis rivelita: ili ĉiuj vendadis kaj aĉetadis financan rubaĵon.

Vi povus diri al mi: “Ĝuste, s.ro Italulo. Ili trompis nin. Ili estis monavidaj! Sekve, pri kio vi parolas? Ni ja estas viktimoj!”

Vere. Mi ne diras, ke la financa sektoro bone kondutis. Mi ne tute subtenas kampanjon por doni medalon al niaj bankoj.

Mi vere kredas, ke ni estus devintaj puni ilin (jes, mi diris “puni”) pli ol ni fakte faris. Male, ni aĉetis iliajn ŝuldojn kaj ni eĉ taksis nin mem por pagi iliajn grandajn plusojn.

Sed ni ne estas senkulpuloj.

Estas proverbo en la financa sektoro, kiu diras: “Vi ne povas vedi nure tion, kion vi ne volas vedi”.

Bone, gesinioroj, bonvolu kredi min kiam mi diras, ke ne estas pli granda vero ol tia ĉi.

Mi ne diras, ke la trompoj kaj la friponaĵoj ne eksistas; sed ili estas maloftaj kaj ili neeble povus okazi sur tiel vasta baze kaj daŭri tiel longe, sen la kunlaborado de la trompituloj.

Ĉu vi kredas, ke la perantoj, kiuj aĉetis kaj vendis la derivitajn financajn produktojn ne havis ideon pri tio, kion ili faris? Ĉu vi kredas, ke la fina aĉetantoj (tio estas, vi kaj mi) de tiuj ĉi produktoj, la lasta kaj plej malforta ringo de tia longa financa ĉeno, havis nenian eblecon eltrovi de kie ĉi tiaj produktoj venis?

“Sed iuj el tiuj ĉi produktoj havis klasadon AAA, tio estas, tiom sekura kiom ŝtataj biloj, stulta italulo!” iu povus krii al mi.

Refoje, tiu ĉi estas vere; kaj, knaboj, tiuj ĉi estas vere elvojiga afero!

Sed la mondo ŝajnas kiel ĝi forgesis la plej importantan lecionon de la Granda Depresio de 1929: en libera merkato, iu, iafoje, dum mallonga tempo, povus havi la eblecon gajni monon rapide kaj sendanĝere.

Sed, tuj kiam onidiro disfamiĝas, tia ĉi ebleco malaperas rapide kiel la lumo. Kaj la onidiro ja disfamiĝas. Ĉiam.

Nenia tribunalo disponos repagon al vi pro via stultagoj, ĉar vi ne komprenis la signojn: ĉiuj gajnis monon, do vi nur volis partopreni.
Sed “Ĉiuj” kaj “Mono” estas du vortoj, kiuj ne tute akordis en la financa mondo, kiel ankaŭ en la mondo de la povo.

Hodiaŭ, ĉiuj petas pli striktan kaj pli fortan regularon. Novaj reguloj kiuj povas helpi malebligi, ke tia denove okazos, estas pli ol bonvenaj; sed neniu povas senti sin legitimita ne legi la malgrandan subskribon aŭ signi iu ajn, nire ĉar ĉiuj faras same, kaj poste kuri al sia patrino, se la aferoj trafas malbelan finon.

Estas pli bone ni kondutas kiel plenkreskuloj, venontfoje: nia Lando ne estas nia patrino; nek estas niaj financaj konsilistoj.

Ĝis,

Sp

Linguistics: where is the off button? / Lingvistiko: kie estas la malŝaltilo?

Posted by senpage 6 Comments
Mar 12 2010

The purpose of my double language posts is to write in Esperanto, rather than about Esperanto.
I believe we all agree that it’s not hard to find an Esperanto freak ready to sing the Green Star Flag anthem (OK, I just made this up), if there is one.

I am no Esperanto freak and, if the last thing you can expect from me is a grammar lesson, the next to last is to see me joining these endless discussions, e.g., on whether the Interlingua is a better candidate than Esperanto as an international language.
Honestly, I couldn’t care less.

Then, speaking of the eternal issue of politics not supporting Esperanto enough, let me just say this: in my opinion, helping a language to spread is not about raising funds.
It’s about providing contents in that language.
Are there lots of contents? People will start studying the language to access the contents.
It’s an offer driven, not a demand driven process.

Today, if you search the Internet, 99% of the stuff you find on Esperanto is about bloody linguistics.
And it’s not even serious linguistics.
It’s the butcher with his shop in a secondary street of Istanbul, or Buenos Aires, or Sidney, who suddenly turns himself into a new Zamenhof, as soon as he sits in front of a pc.

It’s the university student in Riga or in Osaka who, rather than studying for his exams, invents a new constructed language, which he believes to be better than Esperanto, and then spends about 20 pages on the Internet trying to prove his point.

Don’t get me wrong, Esperanto is no perfect language, so maybe the student is right. Maybe he does have a point.
Good point or not, I still think he should spend much more time with a partner than a dictionary.

This is no contest to create the best, flawless, hyper-cool, constructed language.
It’s never been like that.
This is about enabling people to communicate and exchange information in an easy, affordable, yet accurate way.
Esperanto allows that; Interlingua allows that; the university student (maybe) allows that too, although his partner probably would disagree.

Therefore, from now on, do not be too surprised if – more often than not – I’ll speak about anything except the international language. But I’ll do it using the international language.

See you,

Sp

 La celo de mia dulingva blognotoj estas pli skribi esperantlingve, ol skribi pri la esperantlingvo. Mi kredas, ke ni ĉiuj konsentas ke ne estas malfacile trovi esperantmaniulon preta kanti la nacian himnon “Flago kun la Verda Stelo” (ja, bone, mi apenaŭ elpensis tion), se nur tio ekzistas.

Mi ne estas esperantmaniulo kaj, se la lasta afero, kiun vi pavas atendi de mi estas gramatika leciono, la antaŭlasta estas vidi min partopreni en tiaj senfinaj debatoj pri, ekzempe, se la interlingvo estas pli bona propono ol la esperantlingvo, kiel internacia lingvo.
Honeste, mi tute fajfas pri tio.

Krome, koncerne la eternan demandon pri la politiko, kiu nesufiĉe subtenas la esperantlingvon, bonvole lasu min diri nure ĉi tion: laŭ mi, la helpo en la disvastigo de lingvo ne rilatas la monkolekton.
Ĝi rilatas la kreon de enhavoj en tiu lingvo.
Ĉu estas multe da enhavoj? Personoj komencos la studon de la lingvo por profiti la enhavojn.
Tiu estas procezo emigita de oferto, ne de mendo.

Hodiaŭ, se vi serĉas en la Interreto, 99 procentoj de la aĵoj, kiujn vi trovas pri la esperanta koncernas la aĉan lingvistikon. Kaj tia eĉ ne estas grava lingvistiko.
Estas la aĉa viandisto kun lia butiko en duaranga strato de Istanbul, aŭ de Buenos Aires, aŭ de Sidney, kiu subite transformiĝas en nova Zamenhof, ĵus li sidiĝas antaŭe komputilo.

Estas la studento en Riga aŭ en Osaka, kiu antastaŭ la studon por liaj ekzamenoj, preferas la inventon de nova planlingvo, kiun li kredas esti pli bona ol la esperanta, kaj poste bezonas ĉircaŭ dudek paĝojn en la Interreto por pruvi lian tezon.

Ne miskomprenu min, la esperanta ne estas perfekta lingvo, do la studento eble pravas. Eble lia argumento estas ĝusta. Tamen, mi tute ne zorgas pri tio, ĉiuokaze.
Kaj bona kaj malbona argumento, mi ankoraŭ kredas, ke li devus seksumi multe pli ofle kun ampartnero, kaj multe malpli ofte kun vortaro.

Ĉi tiu ne estas konkurso pri la kreo de la plej bona, perfekta, ultra-mirinda planlingvo.
Ĝi neniam estis tiel.

Planlingvoj estas kreitaj por ebligi la komunikadon kaj la interŝanĝon de informoj inter homoj facile, malaltekoste kaj, malgraŭ tio, precize.

La esperanta konsentas ĝin; la interlingvo konsentas ĝin; ankaŭ la aĉa studento (eble) konsentas ĝin, malgraŭ lia ampartnero verŝajne ne konsentus.

Sekve, ekde nun, ne estu tro surprizita se – pli ofte ol ne – mi parolos pri ĉio escepte de la internacia lingvo. Sed mi faros tion uzante la internacian lingvon.

Ĝis,

Sp
Back to the Top